سوریه در ماه مه نزدیک به ۱۲ هزار عبور هواپیما از حریم هوایی‌اش ثبت کرد، زیرا خطوط هوایی منطقه‌ای برای دور زدن حریم‌های هوایی که در اثر درگیری در خاورمیانه مختل شده‌اند، مسیرشان را به آسمان سوریه تغییر دادند که بیشتر شرکت‌های هواپیمایی بیش از یک دهه از آن اجتناب کرده بودند.

به گزارش رویترز، آمارهای سازمان عمومی هوانوردی غیرنظامی سوریه نشان می‌دهد ۱۱ هزار و ۸۰۱ پرواز از حریم هوایی سوریه عبور کرده‌اند؛ این رقم بیش از دو برابر ۴ هزار و ۲۶۷ پرواز ثبت‌شده در فوریه و پیش از آن است که جنگ ایران هوانوردی منطقه‌ای را مختل کند. شمار پروازهای عبوری در ماه مه حدود ۳۷۵ درصد بیشتر از مدت مشابه در سال گذشته بود.

حریم هوایی سوریه در طول جنگ داخلی ۱۴ ساله این کشور، که با سرنگونی بشار اسد در اواخر سال ۲۰۲۴ به پایان رسید، منطقه‌‌ای ممنوعه برای پرواز محسوب می‌شد.

این تغییر مسیر می‌تواند برای سوریه سودآور باشد. این کشور اوایل سال جاری عوارض دریافتی از خطوط هوایی را افزایش داد. بر اساس نرخ ثابت ۴۹۹ دلار برای هر پرواز که دولت سوریه وضع کرده است، ترافیک هوایی ماه گذشته توانسته است تا ۵.۹ میلیون دلار درآمد از محل پروازهای عبوری ایجاد  کند.

در پی آغاز جنگ ایران، حریم هوایی عراق و خلیج فارس‌ــ که پیش‌تر خطوط هوایی به آن متکی بودند‌ــ در ماه مارس بسته شد، و شرکت‌های هواپیمایی ناچار شدند در ارزیابی‌شان از سوریه تجدیدنظر کنند.

آتش‌بس به بازگشایی حریم هوایی در ماه آوریل انجامید، اما بر اساس داده‌های فلایت‌رادار۲۴ و ایرنو، بیشتر پروازها از دبی و دوحه‌‌ به مقصد اروپا، به‌جای عراق از مرکز سوریه عبور کرده‌اند.

عبور از فراز سوریه زمان سفر و هزینه سوخت را کاهش می‌دهد، آن هم در شرایطی که خطوط هوایی می‌کوشند اثر جهش قیمت جهانی نفت را که ناشی از اختلال‌های مرتبط با جنگ ایران بوده است، کمتر کنند.

به گفته عبدالقادر اورال‌اوغلو، وزیر حمل‌ونقل ترکیه، سوریه پس از دریافت سامانه‌های پیشرفته راداری و ناوبری از ترکیه در اواخر سال گذشته، زیرساخت‌های فرودگاه بین‌المللی دمشق را ارتقا داد.

به گفته مقام‌های هوانوردی، حجم ترافیک همچنان کمتر از نصف سطح پیش از جنگ سوریه است و افزایش ترافیک عمدتا به شرکت‌های هواپیمایی خلیج فارس محدود می‌شود، زیرا آژانس ایمنی هوانوردی اروپا هنوز به خطوط هوایی توصیه می‌کند به‌دلیل جنگ ایران، از پرواز بر فراز این کشور و منطقه خودداری کنند. شرکت‌های هواپیمایی آسیایی و آمریکای شمالی نیز تا حد زیادی از حریم هوایی خاورمیانه دوری می‌کنند.

با این حال، مقام‌های سوری خوش‌بین‌اند.

عمر الحصاری، رئیس سازمان کل هوانوردی غیرنظامی سوریه، به رویترز گفت: «افزایش ترافیک پروازهای عبوری نشان‌دهنده آغاز تغییر واقعی در نگاه خطوط هوایی به حریم هوایی سوریه است، به‌عنوان مسیری که بار دیگر در شبکه ترافیک هوایی منطقه‌ای قابل‌اتکا و قابل‌استفاده شده است.»

او گفت این سازمان مسیرهای هوایی را به‌روزرسانی کرده، الگوهای ترافیکی را دوباره ارزیابی کرده، سامانه‌های ناوبری، نظارت و کنترل ترافیک هوایی را تقویت کرده و ارزیابی‌های ایمنی را مطابق استانداردهای سازمان بین‌المللی هوانوردی غیرنظامی به کار گرفته است.

بر اساس سندی که رویترز و شرکت اف‌ای‌اس ایرو، یکی از شرکت‌های خدماتی طرف قرارداد دولت، بررسی کرده‌اند، نرخ ثابت سوریه برای هر پرواز صرف‌نظر از نوع، اندازه یا کارکرد هواپیما، ۴۹۹ دلار شامل ۴۳۰ دلار هزینه عبور و ۶۹ دلار هزینه ارتباطات است. شرکت‌های خدماتی معمولا هزینه‌های بیشتری به این مبلغ اضافه می‌کنند.

در دوران اسد، سوریه برای عبور هواپیماهای کوچک ۷۵ دلار دریافت می‌کرد، یا برای هواپیماهای بزرگ‌تر به‌ازای هر تن، حدود ۱ تا ۱.۲۵ دلار عوارض عبور می‌گرفت.

سند سازمان عمومی هوانوردی غیرنظامی همچنین نشان می‌دهد هزینه‌ها برای پروازهای داخلی و هواپیماهای ثبت‌شده در سوریه ۵۰ درصد کاهش پیدا کرده و هواپیماهای متعلق به سران کشورها، هیئت‌های رسمی، و عملیات جست‌وجو و نجات از پرداخت هزینه‌ معاف‌اند.